Ο Πυρετός της ΕΡΤ, το Νέο Ραδιόφωνο του MEGA και τα «Χρυσά» Δικαιώματα

Το φθινόπωρο αναμένεται θερμό, και όχι λόγω της κλιματικής αλλαγής, αλλά λόγω της απόφασης της Alter Ego Media να επεκτείνει την κυριαρχία της και στο ραδιόφωνο. Το «Mega News 104.6» ετοιμάζεται να εκπέμψει από τον Σεπτέμβριο, καλύπτοντας ένα στρατηγικό κενό στην ομπρέλα του ομίλου. Δεν είναι απλώς μια κίνηση γοήτρου· είναι μια κίνηση ουσίας. Στον ανταγωνιστικό στίβο των ενημερωτικών ραδιοφώνων της Αττικής, η παρουσία ενός σταθμού που θα αντλεί δύναμη, ρεπορτάζ και πρόσωπα από τη ναυαρχίδα του MEGA TV, ανακατεύει ξανά την τράπουλα.

Η συχνότητα των 104.6 έχει τη δική της, πολυτάραχη ιστορία στο αθηναϊκό ραδιόφωνο. Η στρατηγική όμως τώρα είναι ξεκάθαρη: το νέο ραδιόφωνο θα λειτουργήσει ως ένας πολλαπλασιαστής ισχύος (force multiplier) για το ενημερωτικό τμήμα του καναλιού. Οι τηλεοπτικοί αστέρες αναμένεται να δοκιμαστούν στο άμεσο, «γυμνό» μέσο του ραδιοφώνου, ενώ το δελτίο ειδήσεων και οι αναλυτικές εκπομπές θα βρουν ένα νέο, δυναμικό όχημα. Η πρόκληση, βέβαια, είναι μεγάλη: η αθηναϊκή μπάντα είναι υπερκορεσμένη. Το αν το Mega News θα καταφέρει να κλέψει ακροατές από τους παραδοσιακούς παίκτες της ενημέρωσης, θα εξαρτηθεί από τον ρυθμό, τα αποκλειστικά θέματα και, φυσικά, την ικανότητα να παράγει πρωτογενές περιεχόμενο και όχι απλώς να αναπαράγει το τηλεοπτικό προϊόν.

Μια από τις πιο ενδιαφέρουσες ειδήσεις της περιόδου πέρασε μέσα από τις σελίδες των «Τυπολογιών» ήδη από τις 31 Μαΐου, αποδεικνύοντας τη σημασία του ρεπορτάζ στο παρασκήνιο της λειτουργίας των μίντια. Η δημοσιοποίηση της συνεργασίας της ΕΡΤ με την εταιρεία Choose, ύψους 623.000 ευρώ, άνοιξε εκ νέου τη συζήτηση για τις εξωτερικές αναθέσεις του Ραδιομεγάρου.

Η δημόσια ραδιοτηλεόραση, στην προσπάθειά της να εκσυγχρονίσει την εικόνα της, να προωθήσει το ERTFLIX και να αναβαθμίσει την επικοινωνιακή της στρατηγική, στρέφεται συχνά σε ιδιωτικές εταιρείες επικοινωνίας. Το ποσό δεν είναι αμελητέο, ειδικά σε μια εποχή που τα οικονομικά των κρατικών φορέων εξετάζονται με αυστηρότητα από τους πολίτες-φορολογούμενους. Αυτό το συμβόλαιο, ωστόσο, δείχνει και μια αλλαγή νοοτροπίας: η ΕΡΤ έχει αποφασίσει να παίξει με τους κανόνες της ελεύθερης αγοράς όσον αφορά το μάρκετινγκ. Η επένδυση στην εικόνα είναι επιβεβλημένη, αλλά το στοίχημα παραμένει το κατά πόσο αυτά τα κονδύλια μεταφράζονται σε ουσιαστική αύξηση της τηλεθέασης και διείσδυση σε νεότερα, πιο απαιτητικά κοινά που έχουν γυρίσει την πλάτη στην παραδοσιακή τηλεόραση.

Η μεταγραφή του Παναγιώτη Στάθη στην ΕΡΤ και η ανάληψη του κεντρικού δελτίου ειδήσεων είναι από εκείνες τις κινήσεις που προκαλούν θετική έκπληξη. Ένας δημοσιογράφος με στιβαρή πορεία στο δικαστικό ρεπορτάζ, με χιλιόμετρα στις πρωινές και ενημερωτικές εκπομπές ιδιωτικών καναλιών, περνάει την πόρτα του Ραδιομεγάρου για να δώσει το δικό του στίγμα.

Η κίνηση αυτή κρύβει πίσω της την πρόθεση της διοίκησης της ΕΡΤ να κάνει το κεντρικό της δελτίο πιο «αιχμηρό», πιο άμεσο και λιγότερο «ξύλινο». Ο Στάθης διαθέτει την αμεσότητα του ανθρώπου που έχει συνηθίσει να αναλύει πολύπλοκες νομικές και κοινωνικές υποθέσεις σε απλή γλώσσα, ένα προσόν απαραίτητο για τον άνκορμαν της σύγχρονης εποχής. Το ερώτημα είναι αν η θεσμική «βαρύτητα» (και ενίοτε ακαμψία) της δημόσιας τηλεόρασης θα του επιτρέψει να διατηρήσει τον προσωπικό του τόνο, ή αν θα αφομοιωθεί από τον αυστηρό ενημερωτικό κορσέ της Αγίας Παρασκευής. Αν πετύχει το μείγμα, η ΕΡΤ θα έχει βρει ένα ισχυρό αντίβαρο απέναντι στα δελτία των ιδιωτικών σταθμών.

Σε μια παράλληλη, αλλά εξίσου κρίσιμη εξέλιξη, η ΕΡΤ προχωρά στην αναζήτηση των προσώπων που θα τρέξουν τη μηχανή της: προκηρύσσονται οι θέσεις των Γενικών Διευθυντών Τηλεόρασης και Ραδιοφώνου. Αυτή η διαδικασία δεν είναι ποτέ μια απλή γραφειοκρατική ρουτίνα. Πρόκειται για τα νευραλγικά πόστα που καθορίζουν το πρόγραμμα, την αισθητική, το ενημερωτικό βάρος και την πολιτιστική παραγωγή του φορέα.

Ιστορικά, οι καρέκλες αυτές έχουν υπάρξει «ηλεκτρικές», δεχόμενες πιέσεις από πολλαπλές πλευρές. Το ζητούμενο σήμερα, στην εποχή των πλατφορμών (όπου το ERTFLIX έχει βάλει πολύ ψηλά τον πήχη), είναι να βρεθούν τεχνοκράτες με όραμα, που να κατανοούν τη σύγκλιση των μέσων (media convergence) και τη μετάβαση στην πλήρως ψηφιακή εποχή. Δεν αρκεί πλέον ένας καλός γνώστης του παραδοσιακού προγράμματος. Απαιτούνται στελέχη που να σκέφτονται out of the box, προκειμένου η δημόσια τηλεόραση και τα ραδιόφωνα της ΕΡΑ να μην παγιδευτούν στο ένδοξο παρελθόν τους, αλλά να χαράξουν το μέλλον.

Και μιας και μιλάμε για έσοδα, η συζήτηση για τα αθλητικά δικαιώματα στη δημόσια τηλεόραση συχνά διχάζει. Είναι σωστό να δαπανώνται εκατομμύρια για το ποδόσφαιρο; Η απάντηση ήρθε με τη μορφή του απόλυτου αριθμού: Η ΕΡΤ εξασφάλισε διαφημιστικά έσοδα ύψους 13 εκατ. ευρώ από τη μετάδοση των αγώνων του Παγκοσμίου Κυπέλλου.

Αυτό το νούμερο καταρρίπτει τον μύθο ότι τα μεγάλα αθλητικά γεγονότα αποτελούν μόνο «μαύρη τρύπα» για τον προϋπολογισμό της Αγίας Παρασκευής. Το Μουντιάλ απέδειξε πως όταν ένα αθλητικό προϊόν είναι κορυφαίου επιπέδου, η αγορά ανταποκρίνεται με προθυμία. Διαφημιστές και χορηγοί εμπιστεύτηκαν το περιβάλλον της ΕΡΤ, γνωρίζοντας πως το κοινό θα είναι εκεί, καθηλωμένο στις οθόνες. Είναι μια ξεκάθαρη επιχειρηματική νίκη που δίνει επιχειρήματα σε όσους υποστηρίζουν πως η ΕΡΤ πρέπει να συνεχίσει να διεκδικεί δυναμικά τη μετάδοση κορυφαίων αθλητικών ραντεβού, συνδυάζοντας τον ρόλο της για ελεύθερη πρόσβαση του πολίτη στα μεγάλα θεάματα με την εμπορική βιωσιμότητα.

Στον απόηχο του Μουντιάλ, ένα άλλο μεγάλο τηλεοπτικό ντέρμπι βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη στα παρασκήνια: η διεκδίκηση των τηλεοπτικών δικαιωμάτων των αγώνων της Εθνικής Ομάδας Ποδοσφαίρου. Τρεις είναι οι ισχυροί «παίκτες» που έχουν μπει στο ρινγκ, ερίζοντας για το πολυτιμότερο, ίσως, αθλητικό προϊόν της χώρας, όσον αφορά την ικανότητά του να ενώνει το τηλεοπτικό κοινό (και να εκτοξεύει τα μηχανάκια της Nielsen).

Τα δικαιώματα της «Γαλανόλευκης» δεν προσφέρουν μόνο υψηλή τηλεθέαση, αλλά και τρομερό πρεστίζ στο κανάλι που τα κατέχει. Συνήθως, η μάχη δίνεται ανάμεσα στα ισχυρά συνδρομητικά δίκτυα, τα μεγάλα ιδιωτικά κανάλια ελεύθερης λήψης (όπως ο Alpha που παραδοσιακά επενδύει στην Εθνική) και φυσικά, την ΕΡΤ. Το κόστος των δικαιωμάτων από την UEFA είναι ιλιγγιώδες, ωστόσο το γεγονός ότι οι αγώνες της Εθνικής πρέπει (και ηθικά) να προβάλλονται σε ελεύθερο δίκτυο, δημιουργεί ένα σύνθετο πεδίο συμμαχιών, υπεκμισθώσεων και στρατηγικών χτυπημάτων. Όποιος καταφέρει να κλείσει τη συμφωνία, εξασφαλίζει ένα σταθερό, φανατικό κοινό για τα επόμενα κρίσιμα χρόνια των προκριματικών.

Περνώντας από τη λάμψη της τηλεόρασης στη σκληρή πραγματικότητα του έντυπου Τύπου, η εβδομάδα σημαδεύτηκε από την αγωνιώδη έκκληση της «Εφημερίδας των Συντακτών» προς το αναγνωστικό της κοινό. Δεν είναι μυστικό πως τα παραδοσιακά έντυπα περνούν την πιο βαθιά, υπαρξιακή τους κρίση. Το χαρτί κοστίζει, η διανομή χωλαίνει και τα διαφημιστικά έσοδα μεταναστεύουν μαζικά στο ίντερνετ.

Η περίπτωση της «Εφ.Συν.» όμως έχει μια ιδιαιτερότητα. Ως ένα επιτυχημένο, αυτοδιαχειριζόμενο συνεργατικό εγχείρημα που γεννήθηκε μέσα από τις στάχτες της «Ελευθεροτυπίας», η εφημερίδα βασίζεται κατεξοχήν στους αναγνώστες της. Η έκκληση για στήριξη δεν είναι απλώς μια κραυγή για οικονομική επιβίωση, αλλά ένα μανιφέστο για την ανεξαρτησία της δημοσιογραφίας απέναντι σε επιχειρηματικά συμφέροντα. Στηλιτεύει τον οικονομικό στραγγαλισμό που υφίστανται τα μέσα που δεν ανήκουν σε μεγάλους ομίλους και ζητά από τον πολίτη να γίνει ο ίδιος χρηματοδότης της ελεύθερης ενημέρωσής του. Το αν αυτή η έκκληση βρει ευήκοα ώτα, θα καθορίσει πολλά για το τοπίο της πολυφωνίας στη χώρα.

Και για το κλείσιμο, αφήσαμε λίγο ιντριγκαδόρικο παρασκήνιο από τη στήλη «Αιχμές». Η φράση «Η Εύη επιστρέφει» έπεσε σαν βόμβα στους διαδρόμους των καναλιών. Στον μικρόκοσμο των media, οι ισχυρές γυναικείες παρουσίες σε επιτελικές θέσεις, ή μπροστά από τις κάμερες, συχνά λειτουργούν ως καταλύτες για σαρωτικές αλλαγές. Η αναφορά στην επιστροφή της Εύης Κουτσαυτάκη , κινητοποίησε άμεσα τα δημοσιογραφικά πηγαδάκια.

Πού πηγαίνει;  Στον ΑΝΤ1 εκτός κι αν κάτι αλλάξει  Με ποιους όρους; Και κυρίως, σε ποιων τη θέση; Η κινητικότητα κορυφαίων στελεχών (η αγορά έχει ακόμα νωπή την αίσθηση από τις πρόσφατες ηχηρές αποχωρήσεις και καρατομήσεις διευθυντικών στελεχών σε κορυφαία κανάλια) δείχνει ότι οι σταθμοί ετοιμάζονται για έναν αμείλικτο πόλεμο επιβίωσης ενόψει της νέας σεζόν. Μια τέτοια «επιστροφή» δεν σημαίνει απλώς την ανάληψη ενός γραφείου, αλλά φέρνει μαζί της χορηγούς, επαφές, στρατηγικές και, κυρίως, πρόσωπα που την ακολουθούν πιστά.

Η εβδομάδα κλείνει αφήνοντας πολλές ανοιχτές υποθέσεις. Το σίγουρο είναι πως το επόμενο διάστημα, οι εξελίξεις στα media θα θυμίζουν καλογραμμένο θρίλερ. Εμείς θα είμαστε εδώ για να το καταγράφουμε.