Κεντρική Ημερίδα Διαβούλευσης για το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Ασφάλεια των Δημοσιογράφων
Ο Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου Δικαιοσύνης Πέλοψ Λάσκος αναφέρθηκε στην αντιμετώπιση του φαινομένου των καταχρηστικών αγωγών κατά δημοσιογράφων (SLAPPs) από την πολιτεία, με προτεραιότητα την μείωση του χρόνου εκδικάσεως των υποθέσεων, τη θωράκιση της διασυνοριακής αγωγής, τη ρύθμιση λεπτομερειών. «Αντιμετωπίζουμε τους δημοσιογράφους σαν τέταρτο πυλώνα του πολιτεύματος», υπογράμμισε ο κ.Λάσκος.
Η Γενική Γραμματέας Ισότητας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Κατερίνα Πατσόγιαννη υπογράμμισε ότι “η προστασία των δημοσιογράφων από απειλές, εκφοβισμούς και κάθε μορφή βίας δεν αφορά μόνο την προσωπική τους ασφάλεια. Αφορά την υπεράσπιση της ελευθερίας του λόγου και της πολυφωνίας στην κοινωνία».
Μιλώντας στην Ημερίδα, ο Γενικός Γραμματέας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης Δημήτρης Κιρμικίρογλου ευχαρίστησε τις ενώσεις συντακτών και τους παρευρισκόμενους για τη συμμετοχή τους στον διάλογο. «Το όραμά μας είναι κάθε δημοσιογράφος να μπορεί να εργάζεται ελεύθερα, χωρίς φόβο, εκφοβισμό ή βία. Όταν ένας δημοσιογράφος φιμώνεται, απειλείται η δημοκρατική ανθεκτικότητα», υπογράμμισε ο Γενικός Γραμματέας. Όπως επεσήμανε, το πρώτο Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την ασφάλεια των δημοσιογράφων αναπτύσσεται πάνω στις κατευθυντήριες γραμμές του Συμβουλίου της Ευρώπης, σε οκτώ θεματικούς πυλώνες, με 84 συγκεκριμένες δράσεις, με κρίσιμη παράμετρο οι προτάσεις να είναι εφαρμόσιμες. Το Σχέδιο, όπως ανέφερε, τίθεται σε διαβούλευση με μια προσέγγιση «από τη βάση προς τα πάνω» (bottom-up) —ακολουθώντας διεθνείς καλές πρακτικές— ώστε να αποτυπώνει την πραγματική κατάσταση που βιώνουν η δημοσιογραφική κοινότητα και η ελληνική κοινωνία. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στο νέο περιβάλλον των μέσων ενημέρωσης, όπως αυτό διαμορφώνεται υπό την επίδραση της τεχνητής νοημοσύνης και των νέων απειλών ψηφιακής ασφάλειας, καθώς και στην εκστρατεία για την καταπολέμηση των SLAPPs σε συνεργασία με το Υπουργείο Δικαιοσύνης.
Ο Γενικός Γραμματέας αναφέρθηκε, στις πρωτοβουλίες που έχουν ήδη αναληφθεί σε θεσμικό επίπεδο για τη θωράκιση του πλαισίου. Με τον Ν. 5253/2025 εφαρμόστηκε ο Ευρωπαϊκός Κανονισμός για την Ελευθερία των Μέσων (EMFA) και θεσμοθετήθηκαν το Εθνικό Σχέδιο Δράσης, η Εθνική Στρατηγική για την Παιδεία στα Μέσα και το Ελληνικό Συμβούλιο Μέσων, με κατοχύρωση της συντακτικής ανεξαρτησίας. Με τον Ν. 5090/2024 αποποινικοποιήθηκε η απλή δυσφήμηση (κατάργηση του άρθρου 362 ΠΚ), ενώ με τον Ν. 5172/2025 η διαδικτυακή παρενόχληση δημοσιογράφου αναγνωρίστηκε ως ιδιαιτέρως επιβαρυντική περίσταση. Παράλληλα, ο Ν. 5085/2024 θέσπισε ειδικό αδίκημα για απειλές ή υποκίνηση βίας κατά αθλητικών συντακτών, και ο Ν. 5002/2022 ενίσχυσε τις εγγυήσεις κατά των παρακολουθήσεων (διπλή εισαγγελική έγκριση, απαγόρευση παράνομου λογισμικού).
Οι οκτώ θεματικοί πυλώνες του Σχεδίου
Ο κ.Κιρμικίρογλου σημείωσε ότι το κείμενο αποτυπώνει τη συλλογική εργασία της Task Force για την προστασία των δημοσιογράφων και της ΓΓΕΕ. Ευθυγραμμισμένο με τους τέσσερις πυλώνες της Σύστασης CM/Rec(2016) του Συμβουλίου της Ευρώπης -Πρόληψη, Προστασία, Δίωξη, Προώθηση- το Σχέδιο αναπτύσσεται σε οκτώ θεματικούς άξονες:
• Φυσική Ασφάλεια & Συνεργασία Αστυνομίας
• Ψηφιακή Ασφάλεια & Διαδικτυακές Απειλές
• Καταπολέμηση SLAPPs
• Εκπαίδευση & Ενδυνάμωση Δημοσιογράφων
• Γραμματισμός στα Μέσα & Ευαισθητοποίηση
• Έρευνα, Δεδομένα & Παρακολούθηση
• Διεθνής Δράση & Διπλωματία
• Δημοσιογραφία χωρίς Αποκλεισμούς
Το Σχέδιο υποστηρίζεται επιχειρησιακά από την πολυσυμμετοχική Task Force -που ο ΟΑΣΕ αναγνώρισε ως καλή πρακτική- και από το Διεθνές Κέντρο Προστασίας και Εκπαίδευσης Δημοσιογράφων με έδρα τη Θεσσαλονίκη, ενώ συνοδεύεται από ετήσια δημόσια έκθεση προόδου, ανεξάρτητη αξιολόγηση και πόρους για την υλοποίηση. Τα πορίσματα της σημερινής διαβούλευσης θα ενσωματωθούν στο τελικό κείμενο.
Στο πλαίσιο της ημερίδας, οι διεθνείς εταίροι του ΟΑΣΕ και του Συμβουλίου της Ευρώπης συνεχάρησαν τη Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας και Ενημέρωσης για τις συνεχείς προσπάθειες και την αφοσίωσή της στην προώθηση μεταρρυθμίσεων για την ασφάλεια των δημοσιογράφων και την ελευθερία του Τύπου. Από την πλευρά τους, οι δημοσιογραφικές ενώσεις και τα μέλη της Task Force καλωσόρισαν και στήριξαν το εγχείρημα, με κοινό αίτημα ένα: το Σχέδιο να μετουσιωθεί σε ουσιαστική προστασία και στο πεδίο, εκεί όπου ασκείται καθημερινά η δημοσιογραφία.
Συμμετοχές
Δημοσιογραφικές Ενώσεις: Ένωση Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών (ΕΣΗΕΑ), Πανελλήνια Ομοσπονδία Ενώσεων Συντακτών (ΠΟΕΣΥ), Ένωση Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Μακεδονίας-Θράκης (ΕΣΗΕΜΘ), Ένωση Συντακτών Περιοδικού και Ηλεκτρονικού Τύπου (ΕΣΠΥΤ), Πανελλήνιος Σύνδεσμος Αθλητικού Τύπου (ΠΣΑΤ), Ένωση Δημοσιογράφων Ιδιοκτητών Περιοδικού Τύπου (ΕΔΙΠΤ), Ένωση Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Πελοποννήσου-Ηπείρου-Νήσων (ΕΣΗΕΠΗΝ), Ένωση Συντακτών Θεσσαλίας-Στερεάς Ελλάδας και Εύβοιας (ΕΣΗΕΘΣτΕ) και Διεθνής Ομοσπονδία Επικοινωνίας και Τύπου (IFCP).
Ακαδημαϊκά Ιδρύματα: Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης και Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών.
